„Fundament nowego porządku – chrześcijaństwo”

 Wstęp do badań nad relacjami polskiego i austriackiego malarstwa historycznego w XIX wieku.

W XIX wieku część polskich studentów poznawała w wiedeńskich szkołach wyższych prawo, historię, historię sztuki i zasady sztuki samej. Warto zbadać, jaki wpływ ostatecznie wywarło owo nauczanie na polskich artystów, a w jakim stopniu korzystali z własnej tradycji, kultury i sztuki. Istotne miejsce w tych badaniach zająć powinno wskazanie odbiorców dzieł malowanych i rzeźbionych oraz różnego rodzaju grafik, oni bowiem determinowali często treści kreowane przez artystów i ostateczną wymowę ich prac. XIX wiek zdominowany był przez ideologię narodową, często wykorzystywaną, jako narzędzie centralizacyjnej polityki państwowej, w której istotną rolę odgrywała religia. Władcy deklarujący się jako chrześcijańscy proteg…owali taki obraz historii, który akcentował zgodne z dominującą ideologią obrazy historii religii w danym kraju, a zwłaszcza wsparcia przodków dla danej religii. W Austrii popularna była postać Rudolfa I Habsburga. Sytuacja skrajnie odmienna panowała w podległym Habsburgom Krakowie. Porażka polityki germanizacyjnej I połowy XIX wieku i nadanie autonomii Galicji w 1867 roku sprzyjało oficjalnemu manifestowaniu własnej narodowości. Jednak mieszkańcy, do których należały zarówno arystokratyczne rody, szlachta, mieszczanie i uniwersyteccy wykładowcy, mieli znaczny wpływ na postrzeganie tego, co w przeszłości było wartościowe. Wizje te nie zawsze ze sobą były spójne, gdyż w ocenie przeszłości i jej historiozoficznego ujęcia spór toczył się wokół istnienia i trwania tradycji zasad demokratycznych i wolnościowych, co stanowi istotną różnicę miedzy malarstwem polskim i austriackim. Różnicom w obrazowaniu przez austriackich i polskich malarzy procesu chrystianizacji postrzeganego jak fundament państwa, poświęcony będzie wykład inaugurujący proces badawczy, który ma zakończyć powstanie rozprawy habilitacyjnej.

Barbara Ciciora, dr historii sztuki na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie, kustosz w Domu Jana Matejki, oddziale Muzeum Narodowego w Krakowie. Interesuje się sztuką XIX wieku, malarstwem historycznym, twórczością Jana Matejki, muzeologią. Wraz z dr Aleksandrą Krypczyk jest współautorką Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach. Opracowuje katalog rozumowany rysunków Jana Matejki w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie (ponad 3000 rysunków).

Ilustracja:
1. Miedzioryt Girolami Carattoniego wykonany ok. 1791 roku według rysunku Franciszka Smuglewicza pt. ”Mieczysław I. bałwany kruszyć w całem państwie prawem powszechnem rozkazuje”